Το κάστρο της Υπάτης.

Η σημερινή πόλη της Υπάτης όπως φαίνεται από τους προμαχώνες του Κάστρου.

Η νότια πλευρά του κάστρου και ο κυκλικός πύργος αριστερά.

Το μικρό πέτρινο γεφύρι στον δρόμο που οδηγούσε στις καστρόπορτες.

Ο κυκλικός πύργος.

Θέα από τα ανατολικά.

Σκόρπιοι δόμοι των παλιών τειχών των Αινιάνων κοντά στην πύλη.

Η φύση θάλλει αν και στην καρδιά του χειμώνα.

Η μία από τις δύο κινστέρνες (η νότια και ψηλότερη) που τροφοδοτούσαν με το πολύτιμο νερό τους, τους υπερασπιστές του κάστρου.

Η μαρμάρινη σφίγγα. (πινακίδα του ΥΠ.ΠΟ).

Σχεδιάγραμμα του κάστρου της Υπάτης.

Μια από παλιά οφειλόμενη επίσκεψη στην ακρόπολη της Υπάτης όπου το κάθε βήμα σκοντάφτει πάνω σε χιλιάδες πυκνογραμμένες σελίδες ιστορίας της πολύπαθης ράτσας μας. Αινιάνες και Γότθοι, Βυζαντινοί και Κατελάνοι, Αιτωλοί, Θεσσαλοί, Τούρκοι, επαναστατημένοι ραγιάδες αλλά και πρωταγωνιστές του τελευταίου αδερφοφαγώματος, βρίσκονται όλοι εκεί για να μας θυμίζουν πόσο λίγο γνωρίζουμε την πατρίδα μας. Ίσως είναι κι αυτή μια αιτία που την πληγώνουμε τόσο......

Ο βυθισμένος ναός της κοίμησης της Παναγίας στην Επισκοπή Ευρυτανίας.

Ο μοναδικός για το είδος και τον εικονιστικό του διάκοσμο ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου στην Επισκοπή Ευρυτανίας (πιθανότατα καθολικό μονής και έδρα Επισκοπής στα κατοπινά χρόνια) χτίστηκε στην δεξιά όχθη του Μέγδοβα στις πρώτες δεκαετίες του 9^ου αιώνα (830 – 850) στο τέλος της Εικονομαχίας πιθανόν επί βασιλείας του αυτοκράτορα Θεόφιλου.

Ο ναός ανήκει στην κατηγορία των μεταβατικών ελλαδικών σταυροειδών εγγεγραμμένων ναών που προήλθαν από τον συνδυασμό ελεύθερου σταυρού και τρίκλιτης θολωτής βασιλικής. Στην δυτική του πλευρά έχει νάρθηκα και στην ανατολική τρεις κυκλικές αψίδες με προεξέχουσες αντηρίδες (όπως και στους πλαϊνούς τοίχους) για την στήριξη του όλου οικοδομήματος. Στην κεντρική αψίδα υπάρχει σύνθρονο και επισκοπικός θρόνος που αποτελούν επιβιώσεις παλαιοχριστιανικές. Το οικοδόμημα στερείται γλυπτού η κεραμοπλαστικού διακόσμου, στοιχείο που επίσης συνηγορεί στην χρονολόγησή του. Όταν αποφασίστηκε η κατασκευή του φράγματος των Κρεμαστών το 1961 ξεκίνησε από το Κ.Α.Σ προσπάθεια μελέτης του μνημείου και εργασίες αποτοίχισης των τοιχογραφιών του. Τότε διαπιστώθηκε ότι στο εσωτερικό του ναού υπήρχαν τρία στρώματα αγιογραφήσεων. Το πρώτο είναι σύγχρονο με την ανέγερσή του και αποτελείται από συνδυασμό ανεικονικών παραστάσεων (κύκλοι, ρόμβοι, ανθεμοειδή κ.α) και εικονιστικών ( παράσταση της Σταύρωσης, παγώνια, γρύπες κ.α). Από το σύνολο της αρχικής ιστόρησης έχουν απομείνει μόνο λιγοστά σπαράγματα. Το δεύτερο στρώμα χρονολογείται στον 11^ο αιώνα και με αυτό συμπληρώθηκαν ανεικονικές διακοσμήσεις που είχαν φθαρεί η καταστραφεί. Και από το στρώμα αυτό ελάχιστα τμήματα σώζονται (Προφήτης Ηλίας, άγιος Νικόλαος, άγιοι Κοσμάς & Δαμιανός, αγία Θεοδότη κ.α). Το τρίτο και τελευταίο στρώμα (1245 – 1250) είναι φυσικά το καλύτερα σωζόμενο και κάλυπτε ολόκληρη την διακοσμητική επιφάνεια του ναού. Από την τελευταία αυτή φάση σώζονται αρκετές μορφές και συνθέσεις (Κοίμηση, Ανάληψη, Πεντηκοστή, Βαϊοφόρος, εις Άδην κάθοδος, Γέννηση, Μεταμόρφωση, η ανάσταση του Λαζάρου, οι άγιοι Ορέστης, Σάββας, Ιλαρίων, Ερμόλαος, κ.α). Φαίνεται ότι στην ολοκλήρωση του ζωγραφικού έργου αυτής της τελευταίας φάσης συνεργάστηκαν τρεις διαφορετικοί καλλιτέχνες. Μοναδική νεότερη επέμβαση στο εσωτερικό του ναού αποτελεί η προσθήκη του χτιστού, κατάγραφου τέμπλου κατά τους μεταβυζαντινούς χρόνους. Το 1965 η λίμνη έπνιξε όλη την περιοχή με αρκετά χωριά, καλλιέργειες,  εκκλησίες, γεφύρια και το μοναδικό αυτό μνημείο χάθηκε για πάντα. Οι αποτοιχισμένες τοιχογραφίες και ολόκληρο το τέμπλο μεταφέρθηκαν στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών όπου εκτίθενται σε ξεχωριστή πτέρυγα. 

 

ΕΠΙΜΥΘΙΟ:

Τον Μάϊο του 2008 ο σύλλογος ερασιτεχνών αυτοδυτών «ΤΗΘΥΣ» πραγματοποίησε δύσκολη και τολμηρή κατάδυση στο σημείο του βυθισμένου ναού και διαπίστωσε ότι 43 χρόνια μετά ο ναός σε βάθος 32 μέτρων συνεχίζει όρθιος να αντιστέκεται στα ρεύματα και την λάσπη που κάθε χρόνο κατεβάζει ο Μέγδοβας.

Βιβλιογραφία:

1. Βυζαντινή ναοδομία (600-1204) Νικολάου Γκιολέ.
2. Αποτοιχισμένες τοιχογραφίες στο Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών της Επισκοπής Ευρυτανίας της Ειρήνης Ν. Θεοχαροπούλου.
3. Βυζαντινό Μουσείο. Εφημερίδα Καθημερινή, 7 ημέρες.

Θολωτός τάφος στο Περιβόλι Σπερχειάδας.

Το χωριό Περιβόλι και το ποτάμι Ίναχος (Βίστριζα).

Το ταφικό μνημείο μέσα στο σκηνικό των Ρουμελιώτικων βουνών.

Η σάπια και επικίνδυνη προστατευτική παράγκα του Καραγκιόζη. (από τι προστατεύει άραγε;;)

Η σκάλα εισόδου στο μνημείο.

Ο στενός προθάλαμος και η πεσμένη ασβεστολιθική θύρα του ταφικού θαλάμου.

Ο ταφικός θάλαμος παρατημένος στην τύχη του, στα στοιχεία της φύσης και (γιατί όχι) στις διαθέσεις των λαφυραγωγών. Όλο και κάποιος θα χρειάζεται να χτίσει μια όμορφη μάντρα..................

Ολόκληρη η καμάρα έχει γκρεμιστεί.

Χωρίς λόγια................

Ίχνη του Ηρώου.

Θολωτός Ελληνιστικός τάφος στο Περιβόλι Σπερχειάδας.

Λίγο πριν την είσοδο στο Περιβόλι (Μούζδροβο) Σπερχειάδας, τον ανυποψίαστο επισκέπτη περιμένει μια έκπληξη: ένα μοναδικό αρχαιολογικό μνημείο στη μέση του πουθενά. Κάτω από την βραχώδη τσιούμα Κοτρώνι και πάνω από την κοιλάδα του Ίναχου (Βίστριζα) υπάρχει «προστατευμένος» από μία άθλια και σαπισμένη παραγκοειδή κατασκευή που παραπέμπει περισσότερο σε παρατημένη στρούγκα παρά σε έργο που επόπτευσαν επιστήμονες αρχαιολόγοι, ένας θολωτός τάφος που προκαλεί έντονη συγκίνηση και ακόμα περισσότερα ερωτηματικά. Κατασκευασμένος την Ελληνιστική περίοδο και κατά τον τύπο των αντίστοιχων Μακεδονικών, από επιμελώς λειασμένους λίθους και καμάρα από πωρόλιθους, είναι δίχωρος με ένα στενό προθάλαμο, στον οποίο οδηγούν τρία σκαλοπάτια, και τον κυρίως ταφικό θάλαμο. Πιθανότατα συλήθηκε από την αρχαιότητα αλλά συνέχισε να χρησιμοποιείται ως τους πρωτοβυζαντινούς χρόνους όπως μαρτυρά η κεραμική (λυχνάρια) που βρέθηκε στο εσωτερικό του. Πάνω του υπάρχουν ίχνη από άλλη (μεταγενέστερη;) κατασκευή, ηρώο πιθανόν, από το οποίο ελάχιστα δομικά στοιχεία είναι ορατά. Έχει προταθεί ότι το όνομα της άγνωστης αυτής κώμης των Αινιάνων ήταν «Αριστέα» αλλά αυτό δεν έχει αποδειχτεί επιγραφικά ακόμα. Η κατάσταση του ταφικού συνόλου είναι τραγική και απαράδεκτη για την κοιτίδα του Ευρωπαϊκού πολιτισμού που ξόδεψε ιλιγγιώδη ποσά για την Ολυμπιάδα (και άλλα πανηγύρια) και οι ταγοί της (τοπικοί και εθνικοί) δεν χάνουν ευκαιρία να δηλώνουν την  Ελληνικότητα και την προσήλωσή τους στα αρχαία ιδανικά και σε κάποιους προγόνους που πρακτικά όμως τοποθετούν στον Όλυμπο των χρηματιστηρίων και σε κάποιες offshore Σαλαμίνες…..

Αιδώς Αργείοι………………

Ευρυτανικά οδοιπορικά (στον άνω ρου του Αγραφιώτη).

Στην σμίξη του Μυρεσιώτικου ρέματος στον Αγραφιώτη. Η παλιά πέτρινη καμάρα εξαφανίστηκε κάτω από την πίεση του χρόνου και της μπουλντόζας χωρίς να αφήσει κανένα ίχνος της παρουσίας της......

Η παροπλισμένη σιδερένια γέφυρα στον Καρβασαρά και πίσω η νέα τσιμεντένια.

Boletus queletii.

Οι κορφές των Αγράφων μαγνητίζουν το βλέμμα και μας προσκαλούν......

Πλούσια η βλάστηση ακόμα και στην άμμο του ποταμού.

Chaenorhinum minus

Και ένας χαριτωμένος δραπέτης από τα παρτέρια των Αγραφιώτικων χωριών (Senecio sp.....)

Epilobium dodonaei.

Satureja montana.

Veronica anagallis - aquatica.

Τοίχοι αντιστήριξης για τους ζωτικής σημασίας δρόμους πάνω στα κατσάβραχα.

Και τα απαραίτητα καλντερίμια.

Ο γκρεμισμένος νερόμυλος του Γαντζούδη.

Σιωπηλός αλλά αψευδής μάρτυρας της ζωής που έθαλλε εδώ πάνω: η μυλόπετρα.

Χαλάσματα παντού.

Lasiommata maera.

Καρποί Tamus communis.

Το ρέμα της Φτέρης στην έξοδό του στον Αγραφιώτη.

Το γεφύρι της Ανηφόρας μας καλωσορίζει.

Απαγορεύεται η διάβαση!!!  Κατασκευή κτηνοτρόφου για να μην χάνει τα (αδέσποτα) ζώα του.

Το γεφύρι διευκόλυνε την ζωή των κατοίκων των Επινιανών, των Βραγγιανών, του Τροβάτου και αμέτρητων εξοχικών κατοικιών και μικροοικισμών. Από εδώ περνούσαν και οι προσκυνητές για το μοναστήρι της Στάνας.

Κάτω από την καμάρα.

Αέρινη η αψίδα του γεφυριού ομορφαίνει και οριοθετεί με την παρουσία του 
 όλη την περιοχή.

Ταξίδι αυτογνωσίας και μνήμης στον Αγραφιώτικο χώρο. Με την ελπίδα ότι ποτέ δεν είναι εντελώς αργά να γνωρίσουμε, να αγαπήσουμε και να διαφυλάξουμε την πατρίδα μας.......